İşlenmeyen Tarım Arazilerinin Tarımsal Amaçlı Kiraya Verilmesine İlişkin Yönetmelik’in İncelenmesi
- Meryem KIYIKLIK
- 10 Eki 2024
- 3 dakikada okunur
22 Ağustos 2024 tarihinde Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan “İşlenmeyen Tarım Arazilerinin Tarımsal Amaçlı Kiraya Verilmesine İlişkin Yönetmelik” (“Yönetmelik”) Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yönetmelik ile mülkiyeti gerçek ve tüzel kişilere ait olup, üst üste iki yıl süreyle işlenmeyen tarım arazilerinin tarımsal üretime kazandırılması amaçlanmaktadır. Yönetmelik’e aynı zamanda 19 yıl önce yürürlüğe giren 3/7/2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nun 8/K maddesinde de değinilmiştir
Yönetmelikte belirtilen araziler, arazinin niteliği değiştirilmeden ve kiralayan tarafından yalnızca tarımsal üretim amacıyla kullanılmak koşuluyla Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından sezonluk olarak kiraya verilecektir. Bu kapsamda, Tarım ve Orman Bakanlığı, işlenmeyen arazilerin tespitini ve kiralama işlemlerini gerçekleştirmek üzere çeşitli komisyonlar oluşturacak ve süreç takip edilecektir.
Yönetmeliğin Kapsamı
Hazinenin özel mülkiyetinde veya devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan tarım arazileri hariç, mülkiyeti gerçek veya tüzel kişilere ait olan ve üst üste iki yıl işlenmeyen tarım arazileri, arazinin vasfı değiştirilmeden tarımsal üretim amacıyla sezonluk olarak kiraya verilecektir. Bu arazilerin tespiti için il veya ilçe tarım ve orman müdürlükleri bünyesinde Arazi Tespit Komisyonu (“Komisyon”) kurulacaktır. Komisyon, kadastro parsel verileri, uydu görüntüleri ve coğrafi bilgi sistemleri gibi kaynakları kullanarak işlenmeyen tarım arazilerini belirleyecektir. Tespit işlemleri sırasında, hasat dönemleri de dikkate alınarak 1 Eylül - 31 Ağustos arası dönem baz alınacaktır.
Tespit edilen işlenmeyen tarım arazilerinin listesi, il veya ilçe müdürlükleri aracılığıyla mahalle muhtarlıklarında ilan edilecek ve aynı zamanda elektronik ortamda da duyurulacaktır. İtirazlar, ilan süresi içerisinde komisyona yapılabilecektir. İlk tespit yılına ait listeler bazı Kaymakamlıklarca 30 Eylül 2024 tarihinde ilan edilmiştir. Üst üste iki yıl işlenmeyen arazilerle ilgili ilk kiralama işlemlerinin 16 Ekim 2025'te yapılması planlanmaktadır.
Kiralama işlemi sırasında, dikili ve örtü altı tarım arazileri yani çok yıllık bitkilerin ekili olduğu ve yöre ekolojisine uygun ağaç ve çalıların bulunduğu tarım alanları ve iklimin olumsuz etkilerini azaltmak amacıyla cam, naylon gibi malzemelerle örtü altında gelişmiş tarım tekniklerin geliştirildiği alanlar bu kapsamın dışında tutulacaktır. Ayrıca, arazi sınıfı, parsel büyüklüğü ve verimlilik durumu göz önünde bulundurularak, tarımsal üretim için ekonomik olmayan araziler kiralama işlemlerine dahil edilmeyecektir. Kira bedeli ise komisyon tarafından belirlenen rayiç bedelden düşük olmayacaktır. Rayiç kira bedelinin tespitinde, benzer özellikte en az üç kiralanmış tarım arazisi emsal olarak kullanılacaktır.
Tarım arazilerini kiralamak isteyenler, il müdürlüğüne başvuru yaparak talep formunu dolduracak ya da Tarım Arazileri Değerleme ve Edindirme Bilgi Sistemi üzerinden başvurularını gerçekleştirebilecektir. Kiralama işlemi öncelikli olarak arazinin bulunduğu yerleşim yerinde ikamet edenlere, sivil toplum kuruluşlarına ve meslek odalarına yapılacaktır. Kira bedelleri arazi sahibine ödenecek olup arazi maliklerine ulaşılamaması durumunda kira bedelleri kamu bankasında açılacak bir hesapta değerlendirilecektir.
Yönetmeliğin Önemi
T.C. Anayasası Madde 44’de vurgulanan toprak mülkiyeti, tarım ile ilgilenen çiftçilerimiz aracılığıyla toprağın korunmasını sağlamak adına devletin bazı tedbirler alması gerektiğini açıkça belirtmektedir. Bu çerçevede, Yönetmelik tarım arazilerinin atıl kalmasını önleyerek hem ekonomik hem de sosyal açıdan önemli faydalar sağlamayı amaçlayarak Anayasamıza uygun bir adım teşkil etmektedir. İki yıl boyunca işlenmeyen tarım arazilerinin tarımsal üretim amacıyla kiraya verilmesi, bu arazilerin yeniden üretim sürecine dahil edilmesini ve ülkenin tarımsal üretim kapasitesinin artırılmasını sağlamak amacıyla faydalı bir adım olarak değerlendirilmektedir. Ek olarak, Yönetmelik ile yerel halkın tarımsal faaliyetlere daha aktif katılımının teşvik edilmesi hedeflenmekte; aynı zamanda kiralama önceliğinin arazinin bulunduğu yerleşim yerindeki kişilere verilmesiyle, kırsal alanlarda yerel ekonominin canlanması ve istihdam olanaklarının artması beklenmektedir.
Sonuç olarak, "İşlenmeyen Tarım Arazilerinin Tarımsal Amaçlı Kiraya Verilmesine İlişkin Yönetmelik" ile birlikte, atıl durumdaki tarım arazilerinin tarımsal üretime kazandırılması ve yerel ekonomilerin canlandırılması hedeflenmektedir. Yönetmelik, hem ülkenin tarımsal kapasitesini artırmak hem de yerel istihdamı desteklemek açısından önemli bir adımdır.
Kaynakça
Comments